Każdy serwer i każdy NAS w firmie stoi na dyskach połączonych w macierz RAID. Od tego, który poziom wybierzesz – RAID 1, 5, 6 czy 10 – zależy, ile miejsca faktycznie dostaniesz, jak szybko będzie działał serwer i co się stanie, gdy padnie dysk. Wyjaśniamy różnice na przykładach, bez teorii z podręcznika.
Spis treści
Czym jest RAID i macierz dyskowa
RAID to sposób łączenia kilku dysków w jedną przestrzeń. Dane są rozkładane albo kopiowane między dyskami tak, by zyskać szybkość, bezpieczeństwo albo jedno i drugie. Całość nazywa się macierzą dyskową – może to być serwer z kontrolerem RAID (w serwerach Dell to kontrolery PERC), NAS Synology lub QNAP albo osobne urządzenie podłączone do serwerów.
Poziomy RAID w pigułce
| Poziom | Min. dysków | Pojemność | Ile dysków może paść | Do czego |
|---|---|---|---|---|
| RAID 0 | 2 | 100% sumy dysków | 0 – każda awaria to utrata danych | Dane tymczasowe, nigdy firmowe |
| RAID 1 | 2 | 50% | 1 | Dysk systemowy, mały serwer, prosty NAS |
| RAID 5 | 3 | suma minus 1 dysk | 1 | Archiwum, pliki – przy mniejszych dyskach |
| RAID 6 | 4 | suma minus 2 dyski | 2 | Serwery plików i NAS z dużymi dyskami |
| RAID 10 | 4 | 50% | 1 w każdej parze lustrzanej | Bazy danych, wirtualizacja, ERP |
Przykład: 4 dyski po 8 TB
Najłatwiej zobaczyć różnice na konkretnej konfiguracji. Masz NAS lub serwer z czterema dyskami po 8 TB:
- RAID 5 – ok. 24 TB miejsca, przetrwa awarię 1 dysku.
- RAID 6 – ok. 16 TB, przetrwa awarię 2 dysków naraz.
- RAID 10 – ok. 16 TB, najszybszy zapis, przetrwa awarię po jednym dysku z każdej pary.
- Dwa woluminy RAID 1 – 2 × 8 TB, każdy przetrwa awarię jednego dysku.
Na papierze RAID 5 wygrywa pojemnością. W praktyce przy dużych dyskach talerzowych odbudowa po awarii trwa wiele godzin, a czasem dni – i przez cały ten czas macierz nie ma żadnego zapasu. Dlatego przy dyskach kilkunastoterabajtowych zwykle polecamy RAID 6 albo RAID 10.
Najczęściej widzimy u klientów RAID 5 na dużych dyskach i brak kopii poza serwerem. Działa latami – do pierwszej awarii w trakcie odbudowy.
Z wdrożeń mIT group
Jaki RAID do serwera, a jaki do NAS-a
Serwer z bazami danych i wirtualizacją
Tu liczy się szybkość zapisu i krótkie czasy dostępu. Najlepiej sprawdza się RAID 10 na dyskach SSD, a dla systemu osobny RAID 1. Tak konfigurujemy serwery pod Comarch Optimę, SQL czy kilka maszyn wirtualnych – szerzej piszemy o tym w poradniku serwery Dell PowerEdge dla firm.
Serwer plików i archiwum
Gdy liczy się pojemność, a dane są głównie odczytywane, dobrym wyborem jest RAID 6. Na NAS-ach Synology często używamy też SHR-2 – rozwiązania Synology, które chroni przed awarią dwóch dysków jak RAID 6, a ułatwia późniejszą rozbudowę dyskami innej pojemności. Porównanie NAS-a i serwera z Windows znajdziesz w tekście serwer plików: NAS czy Windows Server.
Małe biuro z dwoma dyskami
RAID 1 i koniec dyskusji. Proste, bezpieczne i łatwe w obsłudze – pod warunkiem, że kopia zapasowa jest w innym miejscu.
RAID sprzętowy czy programowy
RAID sprzętowy obsługuje osobny kontroler z własną pamięcią podręczną – tak działa większość serwerów rack. RAID programowy realizuje system operacyjny lub system NAS (np. DSM w Synology, ZFS w Proxmox czy TrueNAS). Oba podejścia są dziś niezawodne, jeśli są dobrze skonfigurowane i monitorowane. Ważne, by ktoś dostawał powiadomienie, gdy dysk zaczyna się psuć – a nie dowiadywał się o tym dopiero przy drugiej awarii.
Trzy zasady, które ratują dane
- Monitoring dysków i powiadomienia – stan S.M.A.R.T., błędy kontrolera, alert przy degradacji macierzy.
- Dysk zapasowy (hot spare) albo dysk na półce – żeby odbudowa ruszyła od razu, a nie po tygodniu czekania na dostawę.
- Kopia poza macierzą – na drugim urządzeniu lub w chmurze, np. Acronis albo Synology C2. RAID to nie backup.
Najczęstsze pytania o RAID
Ile dysków potrzeba do RAID 5?
Minimum trzy. Pojemność jednego dysku idzie na dane kontrolne (parzystość), więc przy czterech dyskach po 8 TB dostajesz ok. 24 TB przestrzeni. Macierz przetrwa awarię jednego dysku.
RAID 1 czy RAID 5 – co wybrać?
RAID 1 (lustro) to dwa dyski z identycznymi danymi – prosty i bezpieczny wybór dla małego serwera lub dysku systemowego. RAID 5 daje więcej miejsca przy trzech i więcej dyskach, ale przy dużych dyskach talerzowych odbudowa trwa długo, dlatego w firmach coraz częściej wybiera się RAID 6 lub RAID 10.
Czy RAID 0 nadaje się do firmy?
Do przechowywania ważnych danych nie. RAID 0 łączy dyski dla szybkości i pojemności, ale awaria jednego dysku oznacza utratę danych z całej macierzy. Sprawdza się tylko przy danych tymczasowych, które można łatwo odtworzyć.
Co się dzieje, gdy padnie dysk w RAID 5?
Macierz działa dalej w trybie zdegradowanym, ale nie ma już zapasu. Trzeba jak najszybciej wymienić dysk i poczekać na odbudowę. Jeśli w tym czasie padnie drugi dysk, dane z macierzy przepadną – dlatego tak ważna jest kopia zapasowa.
Czy RAID zastępuje kopię zapasową?
Nie. RAID chroni przed awarią dysku, ale nie przed usunięciem plików, ransomware, awarią kontrolera, pożarem czy kradzieżą. Kopia zapasowa musi być w innym miejscu – na osobnym urządzeniu lub w chmurze.
Wdrażamy macierze w serwerach Dell i Lenovo oraz w NAS-ach Synology i QNAP klasy biznesowej. Jeśli chcesz oddać je pod stałą opiekę, zobacz administrację serwerami w mIT group.
Adam Mirowski
Nazywam się Adam Mirowski. Jestem absolwentem Wyższej Szkoły Informatyki i Umiejętności w Łodzi, ze specjalizacjami z programowania, architektury oprogramowania oraz zarządzania infrastrukturą sieciową. W mIT group pełnię funkcję Dyrektora Technicznego i jestem Wiceprezesem Zarządu. Odpowiadam za ciągłość działania systemów klientów, infrastrukturę IT, dobór i wdrożenia serwerów oraz nadzór nad projektami technologicznymi.
Wszystkie artykuły autora
